موضوعنامشناسهشرحقوم (ملت)مکانشمارش
اشخاص ابراهیمخلیل الله، دومین پیامبر اولوالعزم و از اجداد حضرت موسی و عیسی و محمد(ص)در 63 آیه از 25 سوره قرآن 69 بار نام ابراهیم ذکر شده و چهاردهمین سوره قرآن به نام اوست که 52 آیه دارد. کلمه ابراهیم لفظ عجمی است که مرکب از «اب» به معنای پدر و «راحیم» به معنای «رحیم» است. القاب او خلیل الله (برگرفته از آیه 125 سوره نساء) ابوالانبیاء و ابوالفتیان می باشد. این پیامبر بزرگ در شهر «اور» از شهرهای بابل به دنیا آمد و در همان جا بزرگ شد و با بت پرستان به مبارزه پرداخت و سپس به شام هجرت فرمود. اسحاق و اسماعیل از پیامبران الهی از فرزندان حضرت ابراهیم بوده اند. درباره مدت عمر این پیامبر الهی از 175 تا 200 سال ذکر شده و دفن وی به وسیله فرزندانش در «حبرون» همان الخلیل امروزی انجام گرفته است.اور از شهرهای بابل1
اماکنجهنممحبس آکنده از آتش و انواع عذابها در جهان آخرتکلمه جهنم 77بار در قرآن به کار رفته است. به اسماء و اوصاف دیگر نیز در قرآن آمده است: بئس القرار، بئس المثوی، بئس المهاد، بئس المصیر، جحیم، سعیر، سقر، سموم، سوء الدار، مرصاد، النار الکبری، هاویه، لظی. مکررترین این القاب نار است که 119 بار و پس از آن جحیم26بار در قرآن تکرار شده است.1
رویداد هاحنینغزوه ای بعد از فتح مکه بین مسلمین و مشرکین یوم حنین در سوره توبه آیه 25 ذکر شده است و دومین غزوه ای است که در قرآن از آن نام برده شده است. این غزوه در اوایل سال هشتم هجری بعد از فتح مکه و قبل از غزوه طائف و تبوک در وادیی به نام حنین واقع شد. این غزوه بین مسلمانان به رهبری پیامبر و مشرکان (قبیله هوازان و ثقیف) به رهبری مالک بن عوف نصری با یاری خداوند و ارسال فرشتگان (توبه/26) به پیروزی مسلمانان انجامید. در آیه 25سوره توبه به یاری خداوند از مسلمانان در این جنگ اشاره شده است. (دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج2، ص1523)اطراف مکه1
اماکنعدناقامتگاه نیکو کاران در قیامتاين كلمه يازده بار در قرآن آمده و همه درباره بهشت آخرت است و مراد از آن خلود و دوام است. بعضى آنرا عَلَم جنّات گفته‏اند. كلمه «عدن» به معناى اقامت و استقرار ترجمه شده است. (قاموس قرآن، ج‏4، ص305) در نقلها آمده است كه بهشت عدن همان بهشت است.1
اشخاصعزيرشخصی است که یهود او را پسر خدا خواندندنام عزیر فقط یکبار در قرآن در سوره توبه آیه 31 آمده است: «وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ» در كلام خدا راجع به هويّت عزير مطلبى نيامده است. ظاهراً عزير همان است كه در تورات عزرا ناميده شده و در تورات فعلى كتابى هست بنام كتاب عزرا مشتمل برده باب. او كسى است كه پس از مراجعت از بابل مقدارى از كلمات تورات را پيدا كرد و نوشت. (قاموس قرآن، ج‏4، ص338) به هر حال عزير يا عزرا در تاريخ يهود موقعيت خاصى دارد زيرا به هنگامى كه در واقعه«بخت‏النصر» پادشاه بابل وضع يهود به وسيله او به كلى درهم ريخته شد، شهرهاى آنها به دست سربازان بخت‏النصر افتاد و معبدشان ويران و كتاب آنها تورات سوزانده شد، مردانشان به قتل رسيدند و زنان و كودكانشان اسير و به بابل انتقال يافتند، و حدود يك قرن در آنجا بودند. 13صومعه وی کنار نهر دجله است.1
اماکنمدينشهر شعیب (ع) و قبیله اولفظ مدین ده بار در قرآن مجيد آمده است. (اعراف/85؛ توبه/71؛ هود/85 و 98؛ طه/42؛ حج/43؛ نمل/21و22و45؛ قصص/35)1
اماکنمسجد الحرامابتدای معراج رسول اکرم (ص)مراد از مسجد الحرام مسجد مكّه و یا خود مکه است که در قرآن کریم 15بار این لفظ به کار رفته است. (بقره/144و149و150و191و196و217؛ مائده/2؛ انفال/34؛ توبه/7و19و28؛ اسراء/1؛ حج/25؛ فتح/25و27) در اکثر آیات فوق مقصود مکه است. 1
اشخاصنوح اولين پيامبر اولوا العزم، پدر دوم نسل حاضر بشرحضرت نوح (ع) كه نام مباركش چهل و سه بار در قرآن مجيد ياد شده اولين پيامبر اولوا العزم و از بزرگان انبياء (ع) است و كتاب او اولين كتاب آسمانى است كه مشتمل بر شرايع الهى است و شريعت او نيز اولين شريعت خدايى مى‏باشد. نوح علمى اعجمى و منصرف و به معنی «راحت» است. در لغت عرب مصدر و صدا را به گريه بلند كردن است.عراق1
سایرانجیلکتاب آسمانی عیسی مسیحواژه انجیل 12 بار در 12 آیه از 6 سوره قرآن به صورت مفرد یاد شده است. موراد متعددی نیز با تعابیری چون« مابین یدیه» (آل عمران/3؛ فاطر 31؛ احقاف/30) و «الذی بین یدیه» (انعام/92؛ یونس/37؛ یوسف/111؛سبا /31) به عنوان یکی از کتابهای آسمانی پیش از قرآن به آن اشاره شده است. گاهی انجیل از مصادیق حتمی «الکتاب» در ترکیباتی چون «اهل الکتاب» « والذین اوتوا الکتاب» نیز است.1
سایرتوراتنام کتاب مقدس عبرانی یا عبری به طور کلی یهودریشه لغوی تورات عبری است و در این زبان«توریه» یا « توره» تلفظ می شود که بر خلاف قول مشهور معنای آن ناموس یا شریعت نیست بلکه ارشاد و هدایت است و این کتاب نازل شده بر حضرت موسی (ع) است. یهودیان تورات را به اسفار خمسه (سفر تکوین، خروج، اعداد، لاویان و تثنیه) و به کل عهد عتیق اطلاق می کنند.131
اقوامثموداز قبایل کهن عربدر قرآن کریم 26بار از آن یاد شده است و پیامبر قوم ثمود حضرت صالح (ع) بوده و گفته شده محل سکونت شان در منطقه بین حجاز و تبوک که مرکز آنان حجر و دومه الجندل و یا بین حجاز و شام تا وادی القری و یا اینکه در یمن در بین منطقه احقاف بوده است.بین حجاز و تبوک1
اقوامعادقوم هود، تكذيب هود و نزول عذابنام قبیله عاد بیست و چهار بار در قرآن آمده است. آنچه قرآن كريم از سرگذشت اين قوم آورده چند كلمه است: يكى اينكه قوم عاد، مردمى بوده‏اند كه در « احقاف» زندگى مى‏كردند. (شرح احقاف گذشت) كه اين قوم بعد از قوم نوح بوده‏اند. (اعراف/69؛ ذاریات/46) آيه سوره استفاده مى‏شود كه: آنها مردمى بلند قامت چون درخت خرما بوده‏اند. (قمر/20؛ الحاقه/ 7) مردمى بسيار فربه و درشت هيكل. (اعراف/69) مردمى بوده‏اند سخت نيرومند و قهرمان (سجده/15؛ شعراء/130) و از آيات سوره شعراء و سوره‏هايى غير آن بر مى‏آيد كه اين قوم براى خود تمدنى داشته و مردمى مترقى بوده‏اند، داراى شهرهايى آباد و سرزمينى حاصلخيز و پوشيده از باغ‏ها و نخلستانها و زراعت‏ها بوده‏اند و در آن عصر مقامى برجسته داشته‏اند و در پيشرفتگى و عظمت تمدن آنان همين بس كه در سوره فجر درباره آنان فرموده: «أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ». پس آنها بر توانایی و دارایی خود غره شدند و گفتند: كيست كه از ما نيرومندتر باشد! خداى توانا حضرت هود را از ميان آنان برای قوم عاد مبعوث كرد. هود عليه السّلام آن قوم را به يكتاپرستى دعوت مي كرد، ولى آنان كافر و مرتكب معصيت و فساد در زمين شدند، خداى توانا آنان را از باران رحمت خود محروم كرد. بادى را (كه شديدترين عذاب بود) براى نابودى ايشان مأمور كرد. « احقاف»1
سایرقرآننام آخرین کتاب آسمانی معروفترين نام مجموعه وحى محمدى همان قرآن است و اين نام بيشتر از همه نامهاى ديگر، در خود قرآن آمده است. اين كلمه شصت و هشت بار در قرآن تكرار شده و در همه جا به معناى همين كتاب آسمانى است، جز در دو مورد كه به صورت «قرآن الفجر» ذكر شده و منظور از آن نماز صبح مى‏باشد. (اسراء/78) كلمه قرآن بيشتر به صورت تنها ذكر شده و گاهى هم با صفتهايى چون حكيم، مبين، مجيد، كريم، عظيم، ذى الذكر، عربى و در مواردى به صورت «هذا القرآن» آمده است. 1
اقوامنصارىپیروان حضرت عیسی (ع)نصارى نام پيروان حضرت عيسى (ع) است مفرد آن نصرانى است. «ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا» (آل عمران/67) اين لفظ يكبار بيشتر در قرآن مجيد نيامده است. ولى «نصارى» چهارده بار ذكر شده است. (بقره/62و 111و(113دوبار آمده)و120و135و140؛ مائده/14و 18و 51و69و82؛ توبه/30؛ حج/17)منطقه جلیل از فلسطین1
اقواميهودقومی از نسل اولاد حضرت یعقوب (ع)يهود نام قومى است كه ابتدای آن از دوازده فرزند حضرت يعقوب (ع) است. واحد آن يهودى و مؤنّثش يهوديّه است. هود كلمه عربى است به معنی میل و رغبت، به قولى عجمى است و بعيد نيست كه مخفّف يهود باشد و ياء از كثرت استعمال حذف شده است. بعضى گفته‏اند واژه يهود از هدنا اليك (الاعراف/156) گرفته كه نامى در معنى مدح و ستايش كه بهتر از منسوخ شدن شريعتشان به وسيله پيامبران بعدى اين نام بر آنها الزامى شد، هر چند كه ديگر معنى مدح ندارد. مراد از آن در آيه دين است نه نژاد. >1
اعضاي بدنافواهدهانها13
اعداداربعهچهار15
زمانشهرماه21
شغلهاسقايهسقّا1
شغلهاتجارهتجارت9
فلزاتفضةنقره6
فلزاتذهبطلا8
اعداداثنا عشردوازده2
اعضاي بدنأُذُنگوش16
اعدادسبعونهفتاد3
اعضاي بدنالعينچشم28