موضوعنامشناسهشرحقوم (ملت)مکانشمارش
اشخاصآدمنخستین انسان آفریده شده از خاک و نخستین پیامبر خدا در روی زمینآدم به زبان عربی به معنی در آوردن، ساختن و خاک سرخ است. در قرآن کریم واژه آدم به صورت مفرد 15 بار، بنی آدم 7 بار و ابنی آدم و ذریه آدم و کمثل آدم هر کدام یک بار به کار رفته است. اکثریت لغویون و مفسران واژه آدم را علم شخصی گرفته و نام یک فرد دانسته اند و بعضی هم آن را مثل نسان و بشر، نوع دانسته اند. در آیات نساء/1، اعراف/189، زمر/6 مقصود از واژه «نفس» آدم می باشد. واژه بشر در سوره ص/71 و واژه انسان در سوره حجر/26 شخص حضرت آدم (علیه السلام) می باشد. در آیاتی از قرآن کریم به موضوع آفرینش آدم پرداخته شده که خلقت او را از خاک (آل عمران/53) گِل ( سجده/7) گِل چسبنده (صافات /11) گِل خشک (حجر/28) عصاره گِل (مومنون/12) گِل سیاه و بد بو (حجر/28) بیان کرده است.1
اشخاص ابلیسنام خاص موجودی زنده، مکلف، متمرد از فرمان الهی و رانده شده از درگاه ویدرباره ریشه لغوی ابلیس برخی از لغت شناسان و مفسران آنرا واژه ای عربی از ریشه « ب-ل-س» به معنای یأس، حزن، درماندن ذکر کرده اند و برخی دیگر این واژه را عجمی (غیر عربی) دانسته اند. ابلیس به معنای کسی است که خیری نزد او یافت نشود و یا آنکه شر از او برخیزد و از رحمت الهی مایوس و پشیمان باشد.1
اشخاص اسباطپیامبرانی از آل یعقوب (علیه السلام)اسباط جمع سبط و برگرفته از ریشه (س-ب-ط) به معنی امتداد و انتشار و در مورد نوادگان و افراد یک نسل به کار می رود. (العین، ص359) 81
اماکنجهنممحبس آکنده از آتش و انواع عذابها در جهان آخرتکلمه جهنم 77بار در قرآن به کار رفته است. به اسماء و اوصاف دیگر نیز در قرآن آمده است: بئس القرار، بئس المثوی، بئس المهاد، بئس المصیر، جحیم، سعیر، سقر، سموم، سوء الدار، مرصاد، النار الکبری، هاویه، لظی. مکررترین این القاب نار است که 119 بار و پس از آن جحیم26بار در قرآن تکرار شده است.1
اشخاصشعیبپیامبری که دختر خویش را به ازدواج موسی در آورد(شیخ کبیر)اسم مبارك حضرت شعیب يازده بار در قرآن مجيد آمده است. (اعراف/85،88،90،91،92؛ هود/84،87،91،94؛ شعراء/177؛ عنكبوت/36)5مدین1
اشخاصصالحازپیامبران الهی و مبعوث شده بر قوم ثمودنام مبارك صالح در كلام اللّه 9 بار آمده است: (اعراف/73، 75،77؛هود/61،62،66،89؛ شعراء/142؛ نمل/45)91
اشخاصعیسی(ع)از انبياء اولوالعزم که بدون پدر متولد شدعيسى(ع) از انبياء بنى اسرائيل است که نام مباركش 25 بار در قرآن كريم ذكر شده است. عيسی در اصل يشوع بوده كه هم به معناى مخلص تفسير شده و هم به معناى منجى و در بعضى از اخبار به كلمه يعيش(زنده مى‏ماند) تفسير شده است. مسيح که لقب حضرت عیسی است، عربى كلمه مشيحاى عبرى، به معناى ممسوح و مبارك (مریم/31-30)است. این نام گذاری به اين مناسبت بوده كه آن جناب ممسوح به يُمن و بركت بوده، يا براى اين بوده كه آن جناب ممسوح به تطهير از گناهان بوده، يا بدين جهت است كه جبرئيل بال خود را در هنگام ولادت آن جناب بر بدن او ماليده تا از شر شيطان محفوظ باشد. (ترجمه الميزان، ج‏3، ص304)8بیت اللحم1
اشخاصفرعونلقب پادشاهان مصرلفظ فرعون 74 بار در قرآن مجيد آمده است. اسم فرعون زمان موسى بنا بر نقلی مصعب بن ريان بوده و بنا بر قولى وليد بن مصعب بن ريّان بوده و بنا بر قول ديگر قابوس بن مصعب بن ريّان بوده است. اين فرعون چهارمين نفر از فراعنه مصر بود.8مصر1
اشخاصلوطپیامبری که اولین کسی بود که به ابراهیم (ع) ایمان آوردنام مباركش 27 بار در قرآن مجيد ذكر شده است. او پيامبرى صاحب فضيلت بود «وَ إِسْماعِيلَ وَ الْيَسَعَ وَ يُونُسَ وَ لُوطاً وَ كلًّا فَضَّلْنا عَلَى الْعالَمِينَ» (انعام/86) خداوند بوى علم و حكمت عنايت كرده بود «وَ لُوطاً آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً» (انبياء/74) «وَ إِنَّ لُوطاً لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ» (صافات/133)«وَ أَدْخَلْناهُ فِي رَحْمَتِنا إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ» (انبياء/75) در آیات قرآن کریم برای حضرت لوط اوصاف زیر آمده است: حكيم (الأنبياء/74) رسول أمين (الشعراء/162-161) صالح (الأنبياء/ 75) مجتبى (الأنعام/87) مرحوم (الأنبياء/75) مهاجر (العنكبوت/26)سدوم1
اماکنمدينشهر شعیب (ع) و قبیله اولفظ مدین ده بار در قرآن مجيد آمده است. (اعراف/85؛ توبه/71؛ هود/85 و 98؛ طه/42؛ حج/43؛ نمل/21و22و45؛ قصص/35)1
اشخاصموسیاز پیامبران اولوالعزم مبعوث شده بر قوم بنی اسرائیل نام مبارك موسی 136 بار در كلام اللّه مجيد بكار رفته است. كلمه موسى به زبان قبطى از دو كلمه تركيب شده است: يكى كلمه (مو) كه به معناى آب است و ديگرى كلمه (سى یا شى) كه به معناى درخت مي باشد. سبب اينكه حضرت موسى به اين نام ناميده شد، اين بود که آن تابوتى كه حضرت موسى در آن يافت شد نزديك آب و درخت بود. آن تابوت را كنيزان آسيه زن فرعون كه براى غسل كردن بيرون رفته بودند يافتند. لفظ موسى در عربى به معنى تيغ دلاكى است. (حجة التفاسير و بلاغ الإكسير، جلداول‏مقدمه، ص249)8مدین و مصر1
اشخاصنوح اولين پيامبر اولوا العزم، پدر دوم نسل حاضر بشرحضرت نوح (ع) كه نام مباركش چهل و سه بار در قرآن مجيد ياد شده اولين پيامبر اولوا العزم و از بزرگان انبياء (ع) است و كتاب او اولين كتاب آسمانى است كه مشتمل بر شرايع الهى است و شريعت او نيز اولين شريعت خدايى مى‏باشد. نوح علمى اعجمى و منصرف و به معنی «راحت» است. در لغت عرب مصدر و صدا را به گريه بلند كردن است.عراق1
اشخاصهاروناز انبياء بنى اسرائيل و برادر موسى عليه السّلامنام مبارك هارون نوزده بار در كلام اللّه مجيد ياد شده، با توجه به اینکه هارون مذکور در آیه «يا أُخْتَ هارُونَ ما كانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْء» (مريم/28) هارون برادر موسى نيست. اين آيه خطاب قوم است به مريم، آنگاه كه عيسى را پيش مردم آورد. به قولى هارون مرد صالحى بود كه صالحان را به او نسبت مي دادند و به قولى هارون برادر پدرى مريم بود. (قاموس قرآن، ج‏7، ص154)8مصر1
اشخاصهوداز انبیای عظام الهیهود (ع) از انبياء كرام و نام مباركش هفت بار در قرآن آمده است. (اعراف/65؛ هود/50 و53 و 58 و60 و 89؛ شعراء/124)141
اقواماصحاب اعرافانسانهای کامل مشرف بر خلایق، یا انسانهای متوسط در ایمان اعراف جمع« عُرف» مکانهای بلند و مرتفع را گویند و به یال اسب و تاج خروس، نیز عرف گفته می شود. اعراف مکان مرتفعی است چرا که اعراف بیشتر از مکان پست معروف و قابل شناسایی است و شناسایی به مکان مرتفع بیشتر تعلق می گیرد. (اعلام قرآن خزئلی، ص 120) 1
سایرانجیلکتاب آسمانی عیسی مسیحواژه انجیل 12 بار در 12 آیه از 6 سوره قرآن به صورت مفرد یاد شده است. موراد متعددی نیز با تعابیری چون« مابین یدیه» (آل عمران/3؛ فاطر 31؛ احقاف/30) و «الذی بین یدیه» (انعام/92؛ یونس/37؛ یوسف/111؛سبا /31) به عنوان یکی از کتابهای آسمانی پیش از قرآن به آن اشاره شده است. گاهی انجیل از مصادیق حتمی «الکتاب» در ترکیباتی چون «اهل الکتاب» « والذین اوتوا الکتاب» نیز است.1
سایرتوراتنام کتاب مقدس عبرانی یا عبری به طور کلی یهودریشه لغوی تورات عبری است و در این زبان«توریه» یا « توره» تلفظ می شود که بر خلاف قول مشهور معنای آن ناموس یا شریعت نیست بلکه ارشاد و هدایت است و این کتاب نازل شده بر حضرت موسی (ع) است. یهودیان تورات را به اسفار خمسه (سفر تکوین، خروج، اعداد، لاویان و تثنیه) و به کل عهد عتیق اطلاق می کنند.131
اقوامثموداز قبایل کهن عربدر قرآن کریم 26بار از آن یاد شده است و پیامبر قوم ثمود حضرت صالح (ع) بوده و گفته شده محل سکونت شان در منطقه بین حجاز و تبوک که مرکز آنان حجر و دومه الجندل و یا بین حجاز و شام تا وادی القری و یا اینکه در یمن در بین منطقه احقاف بوده است.بین حجاز و تبوک1
اقوامعادقوم هود، تكذيب هود و نزول عذابنام قبیله عاد بیست و چهار بار در قرآن آمده است. آنچه قرآن كريم از سرگذشت اين قوم آورده چند كلمه است: يكى اينكه قوم عاد، مردمى بوده‏اند كه در « احقاف» زندگى مى‏كردند. (شرح احقاف گذشت) كه اين قوم بعد از قوم نوح بوده‏اند. (اعراف/69؛ ذاریات/46) آيه سوره استفاده مى‏شود كه: آنها مردمى بلند قامت چون درخت خرما بوده‏اند. (قمر/20؛ الحاقه/ 7) مردمى بسيار فربه و درشت هيكل. (اعراف/69) مردمى بوده‏اند سخت نيرومند و قهرمان (سجده/15؛ شعراء/130) و از آيات سوره شعراء و سوره‏هايى غير آن بر مى‏آيد كه اين قوم براى خود تمدنى داشته و مردمى مترقى بوده‏اند، داراى شهرهايى آباد و سرزمينى حاصلخيز و پوشيده از باغ‏ها و نخلستانها و زراعت‏ها بوده‏اند و در آن عصر مقامى برجسته داشته‏اند و در پيشرفتگى و عظمت تمدن آنان همين بس كه در سوره فجر درباره آنان فرموده: «أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ». پس آنها بر توانایی و دارایی خود غره شدند و گفتند: كيست كه از ما نيرومندتر باشد! خداى توانا حضرت هود را از ميان آنان برای قوم عاد مبعوث كرد. هود عليه السّلام آن قوم را به يكتاپرستى دعوت مي كرد، ولى آنان كافر و مرتكب معصيت و فساد در زمين شدند، خداى توانا آنان را از باران رحمت خود محروم كرد. بادى را (كه شديدترين عذاب بود) براى نابودى ايشان مأمور كرد. « احقاف»1
سایرقرآننام آخرین کتاب آسمانی معروفترين نام مجموعه وحى محمدى همان قرآن است و اين نام بيشتر از همه نامهاى ديگر، در خود قرآن آمده است. اين كلمه شصت و هشت بار در قرآن تكرار شده و در همه جا به معناى همين كتاب آسمانى است، جز در دو مورد كه به صورت «قرآن الفجر» ذكر شده و منظور از آن نماز صبح مى‏باشد. (اسراء/78) كلمه قرآن بيشتر به صورت تنها ذكر شده و گاهى هم با صفتهايى چون حكيم، مبين، مجيد، كريم، عظيم، ذى الذكر، عربى و در مواردى به صورت «هذا القرآن» آمده است. 1
اعضاي بدنسواتعورت5
گیاهانورقبرگ درخت3
پوشیدنیهالباسپوشیدنیپوشیدنی بهشتیان،لباسی از حریر است.1
وسايل حمل و نقلجَمَلشتر2
اشياءخِياطسوزن1
حیواناتجملشتر2
اعدادستهشش7
گیاهاننباتروييدني9
وسايل حمل و نقلفُلككشتي23
حیواناتناقهشتر مادّهناقه صالح ،پیامبر خدا که توسط کفار کشته شد.1
اشياءميزانترازو10
اشياءكيل/ مكيالپيمانه12
زمانضحيصبحگاه5
اشياءعصاعصا12
حیواناتثُعباناژدهاوقتی حضرت موسی عصای خود را انداخت به اژدهایی مبدل شد.1
رنگهاابيضسفيد12
سایرساحرشعبده بازي28
اعضاي بدنرِجلپا13
حیواناتضِفدِعقورباغهبعنوان نوعی عذاب بر فرعونیان نازل شد.1
اعضاي بدندَمخون10
حوادث طبيعيطوفانطوفان2
حیواناتضفادعقورباغه1
حیواناتقمّلشپش1
حیواناتجَرادملخهنگام قیامت مانند ملخها ی پراکنده ،از قبر ها خارج می شوند.1
اعداداربعينچهل4
اعدادعشرهده9
اعدادثلاثونسي2
حیواناتعِجلگوسالهگوساله بریانی که حضرت ابراهیم برای فرشتگان مهمانش آورد.1
اعضاي بدنرأسسر17
اعدادسبعونهفتاد3
زمانسبتروز شنبه7
حیواناتحوتماهیماهی حضرت یونس را بلعید.1
حیواناتقردهميمون3
حیواناتکلبسگگمراهان مانند سگی هستند که اگر او را رها کنی یا نکنی زبانش را بیرون می آورد.1
حیواناتكلبسگ5
اعضاي بدنالعينچشم28
اعضاي بدنأُذُنگوش16
زمانغدوبامدادان9
زمانآصالشامگاهان7