موضوعنامشناسهشرحقوم (ملت)مکانشمارش
اشخاصداود (ع)از انبیاء بنی اسرائیلنام حضرت داود (ع) شانزده بار در قرآن مجید آمده است. (بقره/251؛ نساء/163؛ مائده/78؛ انعام/84؛ اسراء/55؛ انبیاء/78و79؛ نمل/15و16؛ سبأ/10و13؛ ص/17و22و24و26و30) داود به عبری داوید تلفظ می شود که به معنی محبوب است. 8بیت اللحم1
اشخاصطاغوتخدایان دوغین و مردم متجاوزاين كلمه هشت بار در قرآن كريم آمده و مراد از آن خدايان دروغين و مردمان متجاوز و طاغى است. (بقره/ 257و 259؛ نساء/54و63 و 78؛ مائده/65؛ نحل/38؛ زمر/19) آن در اصل مصدر است و قبل از اعلال طَغيوت بود. سپس ياء به جاى غين آمد و به واسطه تحرك و انفتاح ما قبل، مبدل به الف شد. دليل مصدريّت آن صحت اطلاقش به مفرد و جمع است. گرچه اصل آن مصدر است ولى بجاى فاعل يعنى طاغى بكار مي رود. (قاموس قرآن، ج‏4، ص225)1
اماکنكعبهخانه خدا، اولین معبد و قبله مسلمیننام کعبه دو بار در سوره مائده در آیات 95 و 97ذکر شده است. در آیه 97 سوره آل عمران براى كعبه با عنوان «اَوَّلَ بیتٍ» علاوه بر امتياز نخستين پرستشگاه بودن چهار امتياز ديگر ذكر شده است:1
اشخاصمریمدختر عمران، مادر عيسى عليه السّلاممریم زني است كه قرآن به پاكى او شهادت داده است و نامش سى و چهار بار در سوره‏هاى بقره و آل عمران و نساء و مائده و مريم و مؤمنون و زخرف و تحريم ذکر شده است.اراضی مقدسه1
اماکنمسجد الحرامابتدای معراج رسول اکرم (ص)مراد از مسجد الحرام مسجد مكّه و یا خود مکه است که در قرآن کریم 15بار این لفظ به کار رفته است. (بقره/144و149و150و191و196و217؛ مائده/2؛ انفال/34؛ توبه/7و19و28؛ اسراء/1؛ حج/25؛ فتح/25و27) در اکثر آیات فوق مقصود مکه است. 1
اشخاصموسیاز پیامبران اولوالعزم مبعوث شده بر قوم بنی اسرائیل نام مبارك موسی 136 بار در كلام اللّه مجيد بكار رفته است. كلمه موسى به زبان قبطى از دو كلمه تركيب شده است: يكى كلمه (مو) كه به معناى آب است و ديگرى كلمه (سى یا شى) كه به معناى درخت مي باشد. سبب اينكه حضرت موسى به اين نام ناميده شد، اين بود که آن تابوتى كه حضرت موسى در آن يافت شد نزديك آب و درخت بود. آن تابوت را كنيزان آسيه زن فرعون كه براى غسل كردن بيرون رفته بودند يافتند. لفظ موسى در عربى به معنى تيغ دلاكى است. (حجة التفاسير و بلاغ الإكسير، جلداول‏مقدمه، ص249)8مدین و مصر1
سایرانجیلکتاب آسمانی عیسی مسیحواژه انجیل 12 بار در 12 آیه از 6 سوره قرآن به صورت مفرد یاد شده است. موراد متعددی نیز با تعابیری چون« مابین یدیه» (آل عمران/3؛ فاطر 31؛ احقاف/30) و «الذی بین یدیه» (انعام/92؛ یونس/37؛ یوسف/111؛سبا /31) به عنوان یکی از کتابهای آسمانی پیش از قرآن به آن اشاره شده است. گاهی انجیل از مصادیق حتمی «الکتاب» در ترکیباتی چون «اهل الکتاب» « والذین اوتوا الکتاب» نیز است.1
سایرتوراتنام کتاب مقدس عبرانی یا عبری به طور کلی یهودریشه لغوی تورات عبری است و در این زبان«توریه» یا « توره» تلفظ می شود که بر خلاف قول مشهور معنای آن ناموس یا شریعت نیست بلکه ارشاد و هدایت است و این کتاب نازل شده بر حضرت موسی (ع) است. یهودیان تورات را به اسفار خمسه (سفر تکوین، خروج، اعداد، لاویان و تثنیه) و به کل عهد عتیق اطلاق می کنند.131
اقوامصابئينپيروان یحیی بن زکریا

در سه آيه از قرآن، از صابئين نام برده شده كه در دو جا در كنار يهود و نصارى (بقره/62؛ مائده/69)و در يك جا در كنار يهود و نصارى و مجوس و مشركين آمده (حج، 17) و در دو مورد به صورت‏«صابئين» و در يك مورد به صورت «صابئون» ذكر شده است. (كوثر، ج‏1، ص193) آنان داراى كتابى بودند كه آن را به حضرت يحيى بن زكريا نسبت مى‏دهند. (تفسير آسان، ج‏13، ص74)

1
اقوامعادقوم هود، تكذيب هود و نزول عذابنام قبیله عاد بیست و چهار بار در قرآن آمده است. آنچه قرآن كريم از سرگذشت اين قوم آورده چند كلمه است: يكى اينكه قوم عاد، مردمى بوده‏اند كه در « احقاف» زندگى مى‏كردند. (شرح احقاف گذشت) كه اين قوم بعد از قوم نوح بوده‏اند. (اعراف/69؛ ذاریات/46) آيه سوره استفاده مى‏شود كه: آنها مردمى بلند قامت چون درخت خرما بوده‏اند. (قمر/20؛ الحاقه/ 7) مردمى بسيار فربه و درشت هيكل. (اعراف/69) مردمى بوده‏اند سخت نيرومند و قهرمان (سجده/15؛ شعراء/130) و از آيات سوره شعراء و سوره‏هايى غير آن بر مى‏آيد كه اين قوم براى خود تمدنى داشته و مردمى مترقى بوده‏اند، داراى شهرهايى آباد و سرزمينى حاصلخيز و پوشيده از باغ‏ها و نخلستانها و زراعت‏ها بوده‏اند و در آن عصر مقامى برجسته داشته‏اند و در پيشرفتگى و عظمت تمدن آنان همين بس كه در سوره فجر درباره آنان فرموده: «أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ». پس آنها بر توانایی و دارایی خود غره شدند و گفتند: كيست كه از ما نيرومندتر باشد! خداى توانا حضرت هود را از ميان آنان برای قوم عاد مبعوث كرد. هود عليه السّلام آن قوم را به يكتاپرستى دعوت مي كرد، ولى آنان كافر و مرتكب معصيت و فساد در زمين شدند، خداى توانا آنان را از باران رحمت خود محروم كرد. بادى را (كه شديدترين عذاب بود) براى نابودى ايشان مأمور كرد. « احقاف»1
سایرقرآننام آخرین کتاب آسمانی معروفترين نام مجموعه وحى محمدى همان قرآن است و اين نام بيشتر از همه نامهاى ديگر، در خود قرآن آمده است. اين كلمه شصت و هشت بار در قرآن تكرار شده و در همه جا به معناى همين كتاب آسمانى است، جز در دو مورد كه به صورت «قرآن الفجر» ذكر شده و منظور از آن نماز صبح مى‏باشد. (اسراء/78) كلمه قرآن بيشتر به صورت تنها ذكر شده و گاهى هم با صفتهايى چون حكيم، مبين، مجيد، كريم، عظيم، ذى الذكر، عربى و در مواردى به صورت «هذا القرآن» آمده است. 1
اقوامنصارىپیروان حضرت عیسی (ع)نصارى نام پيروان حضرت عيسى (ع) است مفرد آن نصرانى است. «ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا» (آل عمران/67) اين لفظ يكبار بيشتر در قرآن مجيد نيامده است. ولى «نصارى» چهارده بار ذكر شده است. (بقره/62و 111و(113دوبار آمده)و120و135و140؛ مائده/14و 18و 51و69و82؛ توبه/30؛ حج/17)منطقه جلیل از فلسطین1
اقواميهودقومی از نسل اولاد حضرت یعقوب (ع)يهود نام قومى است كه ابتدای آن از دوازده فرزند حضرت يعقوب (ع) است. واحد آن يهودى و مؤنّثش يهوديّه است. هود كلمه عربى است به معنی میل و رغبت، به قولى عجمى است و بعيد نيست كه مخفّف يهود باشد و ياء از كثرت استعمال حذف شده است. بعضى گفته‏اند واژه يهود از هدنا اليك (الاعراف/156) گرفته كه نامى در معنى مدح و ستايش كه بهتر از منسوخ شدن شريعتشان به وسيله پيامبران بعدى اين نام بر آنها الزامى شد، هر چند كه ديگر معنى مدح ندارد. مراد از آن در آيه دين است نه نژاد. >1
شغلهاصَيدشكار6
زمانشهرماه21
اعضاي بدندَمخون10
حیواناتخِنزیرخوکدر این آیه خوردن آن بر مسلمانان حرام شده1
اعداداثنا عشردوازده2
حیواناتجوارححيوانات شكاري1
اعضاي بدنرِجلپا13
اعضاي بدنالكعبينمفصل1
اعضاي بدنرأسسر17
اعداداربعينچهل4
زمانسنهسال18
حیواناتغُرابزاغحیوانی که قابیل از او دفن کردن مرده را آموخت.1
اعضاي بدنافواهدهانها13
اعضاي بدنالسّنّدندان2
اعضاي بدنالأنفبيني2
اعضاي بدنالعينچشم28
اعضاي بدنأُذُنگوش16
حیواناتقردهميمون3
اعدادعشرهده9
نوشيدنيهاخَمرشراب6
حیواناتبحيرهحيوانى كه پنج بار زاييده و پنجمين آنها ماده و يا نر بود.1
حیواناتوصيلهگوسفندى كه هفت بار فرزند آورده يا كه دوقلو مى‏زاييد.1
حیواناتحامدرجاهلیت بر پشت این حیوان سوار نمی شدند.دراسلام ازاین کار نهی شده1
حیواناتسائبهشتری که نذر می کردندتا در صورت آمدن مسافر یا شفای مریض آن را رها کنند.خداوند هیچگونه سائبه ای قرار نداده است1
خوردنيهامائدهغذا2