موضوعنامشناسهشرحقوم (ملت)مکانشمارش
اشخاصآدمنخستین انسان آفریده شده از خاک و نخستین پیامبر خدا در روی زمینآدم به زبان عربی به معنی در آوردن، ساختن و خاک سرخ است. در قرآن کریم واژه آدم به صورت مفرد 15 بار، بنی آدم 7 بار و ابنی آدم و ذریه آدم و کمثل آدم هر کدام یک بار به کار رفته است. اکثریت لغویون و مفسران واژه آدم را علم شخصی گرفته و نام یک فرد دانسته اند و بعضی هم آن را مثل نسان و بشر، نوع دانسته اند. در آیات نساء/1، اعراف/189، زمر/6 مقصود از واژه «نفس» آدم می باشد. واژه بشر در سوره ص/71 و واژه انسان در سوره حجر/26 شخص حضرت آدم (علیه السلام) می باشد. در آیاتی از قرآن کریم به موضوع آفرینش آدم پرداخته شده که خلقت او را از خاک (آل عمران/53) گِل ( سجده/7) گِل چسبنده (صافات /11) گِل خشک (حجر/28) عصاره گِل (مومنون/12) گِل سیاه و بد بو (حجر/28) بیان کرده است.1
اشخاص ابراهیمخلیل الله، دومین پیامبر اولوالعزم و از اجداد حضرت موسی و عیسی و محمد(ص)در 63 آیه از 25 سوره قرآن 69 بار نام ابراهیم ذکر شده و چهاردهمین سوره قرآن به نام اوست که 52 آیه دارد. کلمه ابراهیم لفظ عجمی است که مرکب از «اب» به معنای پدر و «راحیم» به معنای «رحیم» است. القاب او خلیل الله (برگرفته از آیه 125 سوره نساء) ابوالانبیاء و ابوالفتیان می باشد. این پیامبر بزرگ در شهر «اور» از شهرهای بابل به دنیا آمد و در همان جا بزرگ شد و با بت پرستان به مبارزه پرداخت و سپس به شام هجرت فرمود. اسحاق و اسماعیل از پیامبران الهی از فرزندان حضرت ابراهیم بوده اند. درباره مدت عمر این پیامبر الهی از 175 تا 200 سال ذکر شده و دفن وی به وسیله فرزندانش در «حبرون» همان الخلیل امروزی انجام گرفته است.اور از شهرهای بابل1
اشخاص اسباطپیامبرانی از آل یعقوب (علیه السلام)اسباط جمع سبط و برگرفته از ریشه (س-ب-ط) به معنی امتداد و انتشار و در مورد نوادگان و افراد یک نسل به کار می رود. (العین، ص359) 81
اشخاصاسحاق از پیامبرن الهی، فرزند حضرت ابراهیم و نیای بنی اسرائیلنام این پیامبر الهی 17 بار در قرآن کریم آمده است. مشهور لغویان اسحاق را واژه ای عبری می دانند که از «یصحاق» به معنای «می خندد» گرفته شده است اگرچه برخی آنرا عربی و مشتق از (س-ح-ق) دانستند. ( لسان العرب، ج6، ص 195)1
اشخاصاسرائیللقب حضرت یعقوب(علیه السلام)اسرائیل لقب یعقوب بن اسحاق است و به این عنوان فقط یکبار در آیه 77 سوره آل عمران از او یاد شده است. در 16مورد یعقوب به نام اصلی خویش در ردیف پیامبران و نامش در شمار فرزندان ابراهیم درج گردیده است. ولی از یهود در بیشتر موارد قرآنی تحت عنوان « بنی اسرائیل» یاد شده است. اسرائیل لغتی« عبری» به معنی «محارب با خدا» و یا «سرباز خدا» یا «برگزیده خدا» بعضی از مفسرین لفظ اسرائیل را مشتق از سراء به معنی سیر در شب می دانند.81
اشخاصاسماعیل فرزند بزرگ حضرت ابراهیم جد اعلی پیامبر خاتم(ص) از پیامبران الهی ملقب به ذبیح اللهاسماعیل واژه غیر عربی و معرب «اشماعیل» به معنی « خدایا دعایم را بشنو» واژه اسماعیل 12 بار در قرآن آمده است و به نظر بیشتر مفسران « اسماعیل صادق الوعد» در آیات 55-54 سوره مریم همان اسماعیل پسر حضرت ابراهیم است. همچنین آیات 107-101 سوره صافات که به داستان ذبح فرزند ابراهیم پرداخته نیز درباره حضرت اسماعیل است. پس از تولد حضرت اسماعیل از مادرش هاجر به فرمان خدا با راهنمایی جبرئیل در مکه که محل « غیر ذی زرع» ساکن شدند. (ابراهیم/37) 8مکه1
رویداد هابدراولین غزوه بین مسلمانان مدینه و کفار مکهبدر نام سه غزوه در صدر اسلام است : بدر اولی یا غزوه سَفَوان ، بدر کبری یا بدر القتال و بدر الموعد؛ ولی اگر به صورت مطلق به کار رود ، مورد دوم منظور است. غزوه بدر، نخستین و مهمترین جنگ میان مسلمانان و کافران قریش است که خداوند در قرآن از آن نام برده ( آل عمران/123) و با عنایتی خاص آنرا به طور گسترده در سوره های مانند انفال و آل عمران آورده است. قرآن روز بدر را یوم الفرقان (انفال/41) یعنی روز جدایی حق از باطل نامیده است که تعداد شمار مسلمانان در این جنگ 313 نفر به عدد اصحاب حضرت مهدی(عج) بوده است. خداوند در این جنگ به وضوح وعده پیروزی دین خود بر مشرکان و قطع ریشه کافران را به رسولش داده است.(انفال/7) شهری در 155 کیلومتری مدینه1
اماکنجهنممحبس آکنده از آتش و انواع عذابها در جهان آخرتکلمه جهنم 77بار در قرآن به کار رفته است. به اسماء و اوصاف دیگر نیز در قرآن آمده است: بئس القرار، بئس المثوی، بئس المهاد، بئس المصیر، جحیم، سعیر، سقر، سموم، سوء الدار، مرصاد، النار الکبری، هاویه، لظی. مکررترین این القاب نار است که 119 بار و پس از آن جحیم26بار در قرآن تکرار شده است.1
اشخاصعمرانپدر حضرت مریمنام عمران سه بار در دو سوره از قرآن آمده است. «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ» (آل عمران/33) «إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ» (آل عمران/35) «و وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها» (تحريم/12) بر اساس این آیه ظاهراً مراد از عمران پدر مريم است و بعيد است، آنرا عمران پدر موسى و هارون بدانيم. (قاموس قرآن، ج‏5، ص44)1
اشخاصمحمدخاتم النبیین و صاحب شریعت مقدس اسلامنام مبارک محمد 4 بار در قرآن مجید ذکر شده است. (آل عمران/144؛ احزاب/40؛ محمد/2؛ فتح/29) دو بار در سوره مائده در آیات 41و 67 با «یاایها الرسول» و 13بار در سوره های انفال و توبه و احزاب و ممتحنه و طلاق و تحریم با عبارت «یا ایها النبی» و در سوره مزمل با «یا ایها المزمل» و در سوره مدثر با «یا ایها المدثر» مورد خطاب قرار گرفته بود. 10مکه1
اشخاصمریمدختر عمران، مادر عيسى عليه السّلاممریم زني است كه قرآن به پاكى او شهادت داده است و نامش سى و چهار بار در سوره‏هاى بقره و آل عمران و نساء و مائده و مريم و مؤمنون و زخرف و تحريم ذکر شده است.اراضی مقدسه1
اشخاصموسیاز پیامبران اولوالعزم مبعوث شده بر قوم بنی اسرائیل نام مبارك موسی 136 بار در كلام اللّه مجيد بكار رفته است. كلمه موسى به زبان قبطى از دو كلمه تركيب شده است: يكى كلمه (مو) كه به معناى آب است و ديگرى كلمه (سى یا شى) كه به معناى درخت مي باشد. سبب اينكه حضرت موسى به اين نام ناميده شد، اين بود که آن تابوتى كه حضرت موسى در آن يافت شد نزديك آب و درخت بود. آن تابوت را كنيزان آسيه زن فرعون كه براى غسل كردن بيرون رفته بودند يافتند. لفظ موسى در عربى به معنى تيغ دلاكى است. (حجة التفاسير و بلاغ الإكسير، جلداول‏مقدمه، ص249)8مدین و مصر1
اشخاصنوح اولين پيامبر اولوا العزم، پدر دوم نسل حاضر بشرحضرت نوح (ع) كه نام مباركش چهل و سه بار در قرآن مجيد ياد شده اولين پيامبر اولوا العزم و از بزرگان انبياء (ع) است و كتاب او اولين كتاب آسمانى است كه مشتمل بر شرايع الهى است و شريعت او نيز اولين شريعت خدايى مى‏باشد. نوح علمى اعجمى و منصرف و به معنی «راحت» است. در لغت عرب مصدر و صدا را به گريه بلند كردن است.عراق1
اشخاصيحيى (ع)از انبياء بنى اسرائيلیحیی (ع) از انبياء بنى اسرائيل، پسر زكريّا است، نام يحيى در سوره‏هاى آل عمران، انعام، مريم و انبياء مجموعاً پنج بار آمده است. او يكى از پيامبران بزرگ الهى است و از جمله امتيازاتش اين بود كه در كودكى به مقام نبوت رسيد، خداوند آن چنان عقل روشن و درايت تابناكى در اين سن و سال به او داد كه شايسته پذيرش اين منصب بزرگ شد. به هر حال از منابع اسلامى و منابع مسيحى استفاده مى‏شود كه يحيى پسر خاله عيسى بوده است. 8فلسطین1
سایرانجیلکتاب آسمانی عیسی مسیحواژه انجیل 12 بار در 12 آیه از 6 سوره قرآن به صورت مفرد یاد شده است. موراد متعددی نیز با تعابیری چون« مابین یدیه» (آل عمران/3؛ فاطر 31؛ احقاف/30) و «الذی بین یدیه» (انعام/92؛ یونس/37؛ یوسف/111؛سبا /31) به عنوان یکی از کتابهای آسمانی پیش از قرآن به آن اشاره شده است. گاهی انجیل از مصادیق حتمی «الکتاب» در ترکیباتی چون «اهل الکتاب» « والذین اوتوا الکتاب» نیز است.1
سایرتوراتنام کتاب مقدس عبرانی یا عبری به طور کلی یهودریشه لغوی تورات عبری است و در این زبان«توریه» یا « توره» تلفظ می شود که بر خلاف قول مشهور معنای آن ناموس یا شریعت نیست بلکه ارشاد و هدایت است و این کتاب نازل شده بر حضرت موسی (ع) است. یهودیان تورات را به اسفار خمسه (سفر تکوین، خروج، اعداد، لاویان و تثنیه) و به کل عهد عتیق اطلاق می کنند.131
سایرحنیفدین توحیدی منسوب به حضرت ابراهیملفظ حنیف ده بار در قرآن به صورت مفرد (بقره/135؛ آل عمران/67و95؛ نساء/125؛ انعام/79و161؛ یونس/105؛ نحل/120و123؛ روم/30) و 2 بار به صورت جمع (حج/31؛ بینه/5) آمده است.1
سایرفرقانجدا کننده حق از باطل؛فرقان به معناى جدا کننده حق از باطل. واژه فرقان هفت بار در قرآن كريم آمده است که سه مورد آن به معنی قرآن آمده است. (آل عمران/4؛ فرقان/1؛ بقره/185) این واژه در قرآن نیز به معنای جدا سازى مردم در موقعیت های مختلف استعمال شده است: 1
اقوامنصارىپیروان حضرت عیسی (ع)نصارى نام پيروان حضرت عيسى (ع) است مفرد آن نصرانى است. «ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا» (آل عمران/67) اين لفظ يكبار بيشتر در قرآن مجيد نيامده است. ولى «نصارى» چهارده بار ذكر شده است. (بقره/62و 111و(113دوبار آمده)و120و135و140؛ مائده/14و 18و 51و69و82؛ توبه/30؛ حج/17)منطقه جلیل از فلسطین1
اقواميهودقومی از نسل اولاد حضرت یعقوب (ع)يهود نام قومى است كه ابتدای آن از دوازده فرزند حضرت يعقوب (ع) است. واحد آن يهودى و مؤنّثش يهوديّه است. هود كلمه عربى است به معنی میل و رغبت، به قولى عجمى است و بعيد نيست كه مخفّف يهود باشد و ياء از كثرت استعمال حذف شده است. بعضى گفته‏اند واژه يهود از هدنا اليك (الاعراف/156) گرفته كه نامى در معنى مدح و ستايش كه بهتر از منسوخ شدن شريعتشان به وسيله پيامبران بعدى اين نام بر آنها الزامى شد، هر چند كه ديگر معنى مدح ندارد. مراد از آن در آيه دين است نه نژاد. >1
اعضاي بدنالعينچشم28
اعضاي بدنارحامرحمها7
فلزاتفضةنقره6
فلزاتذهبطلا8
وسايل حمل و نقلالخيلاسبها4
حیواناتخَیلاسبانبعنوان نمونه حیوانات سواری ذکرشده است.1
اعضاي بدنبطنشكم16
اشخاصزکریااز پیامبران بنی اسرائیل نام زکریا هفت بار در قرآن ذکر شده است. (آل عمران/37و38؛ انعام/85؛ مریم/2و7؛ انبیاء/89)81
گیاهاننباتروييدني9
زمانبكرهبامدادان>10
زمانعشاءشامگاهان13
اشياءحبلريسمان و طناب7
رنگهااَسْوَدسياه7
رنگهاابيضسفيد12
اعضاي بدنافواهدهانها13
اعدادثلاثه الافسه هزار1
اعدادخمسه آلافپنج هزار1
حیواناتقِردبوزینهیهودیانی که حکم روز شنبه را نادیده گرفتند تبدیل به بوزینه شدند.1